Türkiye’nin en büyük tarihçilerinden, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, 13 Mart 2026 Cuma günü tedavi gördüğü İstanbul Koç Üniversitesi Hastanesi’nde hayatını kaybetti. Onlarca yıl boyunca milyonlara tarihi sevdiren bu eşsiz ismin kaybı, Türkiye’de derin bir üzüntüyle karşılandı.
İlber Ortaylı Kimdir?
Prof. Dr. İlber Ortaylı; Osmanlı tarihi, Rusya tarihi ve diplomatik tarih alanlarındaki çalışmalarıyla dünya çapında tanınan bir akademisyen ve yazardır. Türk Tarih Kurumu şeref üyesi olan Ortaylı, Topkapı Sarayı Müzesi’nin eski başkanlığını da üstlenmiş ve “tarihi sevdiren adam” olarak hem akademik dünyada hem de popüler kültürde derin izler bırakmıştır.
Doğumu, Kökeni ve Gençliği
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde, bir göçmen kampında dünyaya geldi. Aslen Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olan Ortaylı, henüz iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde tamamlayan Ortaylı, daha sonra Ankara Atatürk Lisesi‘nden 1965 yılında mezun oldu.
Eğitimi ve Akademik Kariyeri
Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü‘nde 1970 yılında tamamlayan Ortaylı; ardından Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri üzerine öğrenim gördü. Yüksek lisansını ise Chicago Üniversitesi‘nde ünlü Osmanlı tarihçisi Halil İnalcık ile yaptı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde 1974’te doktor, 1979’da doçent unvanını aldı.
Eşi ve Aile Hayatı
İlber Ortaylı, özel hayatını her zaman medyadan uzak tuttu. 1981 yılında Mersin eski milletvekili Dr. Talip Özdolay’ın kızı olan Ayşe Özdolay ile evlendi. 18 yıl süren bu evlilik 1999 yılında boşanmayla son buldu; Ortaylı bir daha evlenmedi. Bu evlilikten Tuna Ortaylı Kazıcı adında bir kızı ve iki torunu dünyaya geldi.
Hastalığı ve Vefat Süreci
İlber Ortaylı, 8 Şubat 2026 tarihinde böbrek rahatsızlığı nedeniyle Koç Üniversitesi Hastanesi’nde kapsamlı bir ameliyat geçirdi. Ameliyatın ardından iyileşme sürecindeyken 15 Şubat 2026’da ani bir fenalaşma ve kanama meydana geldi; Ortaylı acilen ikinci kez ameliyat masasına yatırıldı. Birkaç gün sonra yoğun bakıma alınan büyük tarihçi, durumu ağırlaşınca entübe edildi. Ailesi, nefroloji uzmanı Prof. Dr. Mehmet Kanbay başkanlığındaki ekibin kendisini büyük bir özenle takip ettiğini kamuoyuyla paylaştı. Tüm çabalara rağmen 13 Mart 2026 günü hayatını kaybetti.
Not: Mevcut haberlerde kalp krizi geçirdiğine dair doğrulanmış bir bilgi yer almamaktadır; ölüm nedeni böbrek rahatsızlığına bağlı gelişen komplikasyonlar ve ameliyat sonrası ciddi sağlık sorunlarıdır.
Başlıca Kitapları ve Eserleri
Ortaylı, Türk tarih yazımına pek çok önemli eser kazandırdı:
-
Türklerin Tarihi (2 cilt) — Orta Asya’dan Avrupa kapılarına uzanan Türk serüveni
-
Son İmparatorluk Osmanlı — Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek serisi
-
Fatih Sultan Mehmed: Doğu’nun ve Batı’nın Efendisi
-
Atatürk: Gazi Mustafa Kemal (Ciltli)
-
Avrupa ve Biz: Geçmişten Günümüze
-
Osmanlı’ya Bakmak: Osmanlı Çağdaşlaşması
-
Tarihin Gölgesinde: Dünümüz ve Bugünümüz
-
Üç Kıtada Osmanlılar
-
Cumhuriyet’in İlk Yüzyılı: 1923–2023
-
Ermeni Suçlamaları ve Gerçekler
-
İstanbul’dan Sayfalar
-
Türkiye’nin Yakın Tarihi
-
Aleviler, Bektaşiler, Nusayriler
Kitap Önerileri: Ortaylı’yı Tanımak İsteyenlere
Ortaylı’yı daha önce hiç okumamış olanlara başlangıç için şu eserler önerilir:
-
Türklerin Tarihi — Tarihin özlü ve akıcı bir anlatımı
-
Son İmparatorluk Osmanlı — Osmanlı’yı yeniden keşfetmek isteyenler için
-
Fatih Sultan Mehmed — Tek bir dönemi derinlemesine anlamak isteyenler için
-
Atatürk: Gazi Mustafa Kemal — Cumhuriyet’i ve kurucusunu anlamak için
Mirası
Onlarca yıl boyunca televizyon programlarından üniversite kürsülerine, kitaplarından köşe yazılarına kadar Türk toplumunun tarih bilincini şekillendiren İlber Ortaylı, geride yüzlerce akademik çalışma ve milyonlarca okuyucu bıraktı. Türkiye, bugün yalnızca bir tarihçiyi değil; tarihi herkese sevdiren, anlayan ve anlatabilen nadir insanlardan birini yitirdi. Mekanı cennet olsun.
